Веб–списание од национален карактер

нова ЛОЗА

Шчо напраифме и шчо требит да напраиме за однапред

Влахи
← Селскиот буквар
Селскиот буквар

Влахи

(Горна Џумаја - Пиринска Македонија)

Савата1 ноември 2026 г.

Сместено на југозападните падини на Пирин Планина, во денешната општина Кресна, Благоевградска област во Бугарија, селото Влахи е место со богато историско наследство.Иако денес е речиси напуштено, неговото минато е исполнето со значајни настани, личности и сведоштва за животот во Пиринска Македонија во текот на XIX и почетокот на XX век.

Селото Влахи, геогравски е поставено на околу 9 километри од Кресна. Особено интересен е планинскиот релјеф, шумите и водотеците што се спуштаат од Пирин. Низ атарот на секото тече Влахинска Река, притока на Струма, а природниот амбиент го дополнува и Влахинскиот водопад.

Природните и материјалните остатоци сведочат за некогашниот селски живот кој оставил длабоки траги на ова место.

Покрај природниот живопис, селото е богато и со духовни остатоци. Најстарата е црквата „Рождество на Пресвета Богородица“, изградена во 1757 година, за која се смета дека е најстарата црква во Креснесниот предел. Во 1844 година, била изградена и црквата „Свети Илија“. Двата храма претставуваат духовен споменик за начинот на живот во селото.

Во времето кога образованието и верскиот живот биле тесно поврзани со опстанокот на локалната заедница, црквите имале улога што ги надминувала верските обреди. Тие биле места на собирање, негување на традицијата и пренесување на културните вредности од една генерација на друга.

Во текот на XIX век, Влахи се наоѓало во составот на Мелничката каза, во рамките на Серскиот Санџак на Османлиското Царство.

За големината на селото во овој период сведочат историските статистички записи. Според публикацијата „Етнографија на Адријанопол, Монастир и Салоника“, во 1873 година во Влахи биле забележани 168 домаќинства со вкупно 560 жители.

Според записите на Васил К’нчов, објавени во делото „Македонија. Етнографија и статистика“ во 1900 година, било наведено дека кон крајот на XIX век Влахи имало 1.850 жители. Разликата меѓу овие статистички податоци укажува на потребата историските пописи да се разгледуваат во контекст на времето, методологијата и околностите во кои биле составени.

Сепак, и двата извори ја потврдуваат важноста на Влахи како населба во тогашниот Кресненски крај.

Посебно место во историјата на Влахи зазема Македонското (Кресненско) востание од 1878–1879 година.

Во текот на востанието, селото служело како прибежиште за востаниците. Неговата местоположба во планинскиот предел имала значење во условите на вооружените судири и движењето на востаничките чети.

Бурните настани оставиле тешки последици врз населбата. Според историските податоци, по востанието, селото било опустошено. Од околу 300 куќи, преживеале само 80, заедно со црквата и училиштето.

Името на Влахи е неразделно поврзано со Јане Сандански, револуционер и војвода, роден на 18 мај 1872 година.

Сандански е една од позначајните личности во историјата на македонското револуционерно движење. Неговото дејствување е поврзано со борбите за политичка автономија и со револуционерните организации што дејствувале во Македонија во османлискиот период.

Еден од познатите настани поврзани со неговото име е аферата со американската протестантска мисионерка Елен Стоун. Во 1901 година, Сандански учествувал во нејзиното киднапирање, по што таа била држена како заложник во регионот. Настанот привлекол големо меѓународно внимание и станал познат како аферата „Мис Стоун“.